Jeśli jesteś osobą niepełnosprawną ewentualnie masz na utrzymaniu osobę niepełnosprawną, sprawdź, czy poniesione przez Ciebie koszty na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych uprawniają do ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli tak, to możesz je uwzględnić przy rozliczaniu podatku.

Uwaga!
Każda ulga podatkowa to przywilej, z którego możesz skorzystać tylko wtedy, gdy spełnisz wszystkie warunki. Urząd podatkowy ma prawo skontrolować poprawność poczynionych odliczeń.

Wyjaśnienie najważniejszych pojęć

Osoba niepełnosprawna — to osoba, która dysponuje jednym z poniższych:

  • orzeczenie o niepełnosprawności, wydane przez właściwy organ na podstawie przepisów obowiązujących do 31 sierpnia 1997 r.
  • decyzję o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności
  • decyzję przyznającą rentę z tytułu częściowej lub całkowitej niezdatności do pracy, rentę socjalną, rentę szkoleniową
  • decyzję o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16. roku życia, wydane na bazie odrębnych przepisów

Osoba niepełnosprawna pozostająca na utrzymaniu podatnika — to dzieci własne, ojczym, synowe, pasierbowie, rodzice współmałżonka, rodzeństwo, dzieci obce przyjęte na wychowanie, rodzice, dzieci przysposobione, współmałżonek, macocha, zięciowie, jeżeli pozostają na utrzymaniu podatnika, są osobami niepełnosprawnymi, a ich dochody nie przewyższają w roku podatkowym sumy 9120 zł.

Osoba niepełnosprawna zaliczona do II grupy inwalidzkiej — to osoba, w stosunku do której orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności albo całkowitą niezdatność do pracy.

Osoba niepełnosprawna zaliczona do I grupy inwalidzkiej — to osoba, w stosunku do której orzeczono niemożność samodzielnej egzystencji oraz całkowitą niezdolność do pracy albo znaczny stopień niepełnosprawności.

Wydatki dające prawo do potrąceń

Nie każdy poniesiony koszt dotyczący osoby niepełnosprawnej upoważnia do potrąceń w ramach ulgi rehabilitacyjnej. Odliczeniu podlegają tylko te koszty poniesione przez podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną lub osobę niepełnosprawną, które zostały ujęte w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych.

Wydatki uprawniające do ulgi rehabilitacyjnej dzielą się na:

  • koszty ograniczane limitami (wartość przysługującego odliczenia liczy się z uwzględnieniem "górnego" lub "dolnego" limitu kwotowego)
  • wydatki nielimitowane (odliczeniu podlega cała wydatkowana wartość)

Wydatki nielimitowane — należą do nich koszty poniesione na:

  • odpłatne przejazdy środkami przewozu publicznego powiązane z pobytem:
    • na koloniach i obozach dla dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25-tego roku życia oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnej
    • na turnusie rehabilitacyjnym
    • zakładach rehabilitacji leczniczej, w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, zakładach opiekuńczo-leczniczych, pielęgnacyjno-opiekuńczych
  • obozy i kolonie dla młodzieży i dzieci niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie skończyły 25-tego roku życia
  • nabycie materiałów, pomocy, wydawnictw szkoleniowych, odpowiednio do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
  • naprawę i zakup urządzeń, narzędzi technicznych, indywidualnego sprzętu niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, odpowiednio do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego
  • usługi opiekuńcze oraz opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w czasie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa
  • dostosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
  • adaptację i wyposażenie budynków mieszkalnych oraz mieszkań, odpowiednio do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
  • odpłatny, konieczny przewóz na konieczne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne:
    • osoby niepełnosprawnej zaliczonej do II lub I grupy inwalidztwa oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16, również innymi niż karetka środkami transportu sanitarnego
    • osoby niepełnosprawnej - karetką przewozu sanitarnego
  • opłacenie tłumacza języka migowego
  • zakładach opiekuńczo-leczniczych, zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych, odpłatny pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne, pobyt w zakładzie terapii leczniczej
  • odpłatny pobyt na turnusie rehabilitacyjnym

Wydatki ograniczone limitami — należą do nich wydatki poniesione na:

  • leki, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki stale lub czasowo. W tym wypadku potrąceniu podlegają wydatki w wartości stanowiącej różnicę pomiędzy wydatkami rzeczywiście poniesionymi w danym miesiącu a kwotą 100 zł
  • używanie auta osobowego stanowiącego współwłasność lub własność podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie skończyły 16. roku życia lub osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, na potrzeby powiązane z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - maksymalna kwota odliczenia w roku podatkowym wynosi 2280 zł
  • koszty utrzymania przez osoby niewidome zaliczone do II lub I grupy inwalidztwa psa przewodnika - maksymalna kwota ulgi w roku podatkowym wynosi 2280 zł
  • opłacenie przewodników osób niewidomych zaliczonych do I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa – maksymalna kwota potrącenia w roku fiskalnym wynosi 2280 zł

Uwaga!
Wyżej wymieniony katalog wydatków (zarówno nielimitowanych jak i limitowanych) ma charakter zamknięty. Znaczy to, że odliczeniu podlegają wyłącznie te wydatki, jakie zostały w nim wskazane. W rezultacie nie można odliczyć kosztów związanych np. z dojazdem osobistym samochodem na badania lekarskie lub opłaceniem wizyty lekarskiej. Potrąceniu nie podlegają również wydatki (chociażby wyszczególnione w katalogu), które w całości zostały opłacone ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Narodowego Funduszu Zdrowia albo w całości były zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Dokumentowanie wydatków uprawniających do ulgi

Wartość kosztów ustala się na bazie dowodów stwierdzających ich poniesienie. Może to być faktura, potwierdzenie przelewu bankowego, dowód wpłaty na poczcie, rachunek, o ile wynika z nich kto, ile, za co, kiedy zapłacił. Wyłącznie w wypadku kosztów ograniczanych limitami powiązanych z:

  • używaniem samochodu osobowego w związku z nieodzownym transportem na konieczne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne osoby niepełnosprawnej zaliczonej do II lub I grupy inwalidztwa albo niepełnosprawnego dziecka, które nie ukończyło 16. roku życia
  • utrzymaniem psa przewodnika przez osoby niewidome zaliczone do II lub I grupy inwalidztwa
  • opłaceniem przewodników osób niewidomych zaliczonych do I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa
nie jest konieczne posiadanie dokumentów stwierdzających wysokość wydatków. Nie znaczy to jednak, że tego typu wydatki można potrącić bez uprzedniego ich poniesienia. Podstawą wykorzystania ulgi rehabilitacyjnej jest bowiem poniesienie kosztów na cele rehabilitacyjne lub kosztów ułatwiających pełnienie czynności życiowych.

Ważne!
Brak ustawowego warunku dokumentowania wysokości określonych wydatków fakturą, rachunkiem lub innym dokumentem nie pozbawia urzędu skarbowego prawa do zwrócenia się do osoby, która skorzystała z odliczenia, o wykazanie, że spełnia wszelkie warunki do zastosowania potrącenia oraz że dany koszt został przez nią rzeczywiście poniesiony. Organ podatkowy dokonuje tego w toku prowadzonego postępowania podatkowego lub w ramach czynności sprawdzających.

Jeśli zastosowałeś odliczenie, a po złożeniu zeznania rocznego zorientujesz się, że nie posiadasz dokumentów potwierdzających prawo do odliczenia, powinieneś jak najszybciej wysłać korektę PIT-a rocznego.

Jaką sumę możesz potrącić?

W przypadku wydatków:

  1. nielimitowanych - odliczasz kwotę faktycznie poniesioną
  2. ograniczonych "górnym" limitem kwotowym - odliczasz kwotę w rzeczywistości poniesioną, nie wyższą niż limit wyznaczony w ustawie
  3. częściowo sfinansowanych (dofinansowanych) ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz kosztów oddanych podatnikowi w dowolnej formie - potrącasz różnicę pomiędzy wydatkami rzeczywiście poniesionymi, a sumą zwróconą w dowolnej formie lub sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków)
  4. na leki - potrącasz różnicę między kosztami rzeczywiście poniesionymi w danym miesiącu, a sumą 100 zł

Procedura dokonywania potrąceń

Odliczenia masz prawo dokonać:

  • od przychodu podlegającego opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych
  • od dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej

Pod warunkiem w roku podatkowym, wśród wyżej podanych dochodów (przychodów), osiągnąłeś dochody (przychody) z pozarolniczej działalności gospodarczej, najmu lub umów o podobnym charakterze, to z ulgi rehabilitacyjnej możesz skorzystać już w trakcie roku fiskalnego, tj. przy wyliczaniu zaliczki lub ryczałtu ("ostatecznego" rozliczenia dokonujesz niemniej jednak w zeznaniu podatkowym). Odliczenia wykazujesz w zeznaniu podatkowym PIT-28 lub PIT-37 lub PIT-36, do którego (których) dołączasz formularz PIT/O (informacja o potrąceniach). Potrąceniu od dochodu ulegają te koszty, jakie nie zostały potrącone na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, nie zostały zwrócone w jakiejkolwiek formie, nie były zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. I odwrotnie, odliczeniu - na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - podlegają wyłącznie te wydatki, które nie zostały odliczone od dochodu lub zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Uwaga!
Kwota przysługującej ulgi, w części w jakiej nie znalazła pokrycia w Twych dochodach (przychodach) w danym roku podatkowym, nie ulega potrąceniu w następnych latach.

Adekwatnie do postanowień ustawy - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy, na prośbę podatnika, może, w związku z poniesionymi kosztami dającymi prawo do ulgi rehabilitacyjnej:

  • zwolnić płatnika z obowiązku naliczenia zaliczki, o ile podatnik wykaże, iż potrącony podatek byłby niewspółmiernie duży w stosunku do podatku należnego za rok fiskalny lub inny okres rozliczeniowy
  • zredukować pobór zaliczek na podatek, o ile podatnik udowodni, że zaliczki ustalone wedle zasad określonych w ustawach podatkowych byłyby zbyt wysokie w stosunku do podatku należnego od dochodu prognozowanego na dany rok fiskalny